Milton Friedman – Người tạo cần cuộc cách mệnh ở những NHTW

Milton Friedman – Người tạo cần cuộc cách mệnh ở những NHTW
August 07 19:03 2017 Print This Article

Milton Friedman được trao huân chương John Bates Clark vào năm 1951, lúc ông vừa tròn 40 tuổi. Được Hiệp hội kinh tế học Hoa Kỳ trao cho các nhà kinh tế học xuất sắc đẹp trẻ tuổi bởi các sự đóng góp quan yếu của họ cho lý thuyết kinh tế học đương đại, nhiều người coi giải thưởng này còn khó đạt được hơn cả giải Nobel kinh tế. Và trong giả dụ của Milton Friedman, 1 trong những điều chứng minh nhận định trên đúng là ông được trao huân chương trước cả khi đạt tới đỉnh cao của sự nghiệp. Tới năm 1963, Friedman mới cùng có Anna Schwartz công bố công trình nghiên cứu gây chấn động “A Monetary History of the United States” (trợ thời dịch: Lịch sử tiền tệ nước Mỹ) và đưa ra định nghĩa tỷ lệ thất nghiệp thiên nhiên.

Các công trình này đã tạo buộc phải một cuộc cách mạng trong phương pháp thực thi chính sách tiền tệ của những NHTW trên khắp thế giới. Nhưng đối mang các người ko thuộc giới kinh tế học, thành tựu to nhất của Friedman không phải là việc ông thách thức lý thuyết “quản lý cầu” của Keynes mà là các bài báo phản chưng lại quan niệm Chính phủ bắt buộc can thiệp vào nền kinh tế. Tới tận lúc Friedman khuất ngày 16/11/2006, nhà kinh tế học lúc đó đã 94 tuổi vẫn mải mê quảng bá các tư tưởng về thị trường tự do ưng chuẩn một bộ phim tài liệu chiếu trên truyền hình Mỹ.

Người đàn ông này còn lỗi lạc ở chỗ ông với nhiều ý tưởng nhìn siêu “rồ dại” nếu đặt ko kể vị trí của ông, từ đổ lỗi chính sách của các NHTW đã gây nên cuộc Đại khủng hoảng cho đến ý tưởng về phiếu tậu trường* (school voucher) hay quân đội tự nguyện, nhưng đều được chấp nhận nhiều. Friedman cũng luôn nhận thức sâu dung nhan rằng thành công của mình là quá phong thanh, rằng thị trường tự do mang vô cùng đa dạng “kẻ thù”.

Khi Friedman tắt thở năm 2006, di sản mà ông để lại là bộ thuyết lí kinh tế gây phổ biến tranh luận và những “đơn thuốc” cho quá trình hoạch định chính công. Nhưng di sản ấy đã tiếp tục vững mạnh hay bị co hẹp?

Về mặt chính sách tiền tệ, chẳng thể phủ nhận Friedman vẫn là 1 “cây đa cây đề”. Ông phê phán lãnh đạo các NHTW đã không còn trực tiếp nhắm tới nguồn cung tiền, trong lúc bất kỳ ai vẫn còn nhớ thời kỳ rất lạm phát các năm 1970 đều biết rằng với một điều quan yếu hơn là cố gắng đẩy lùi thất nghiệp không còn gây ra vòng xoáy lạm phát nữa. Ở những nước vững mạnh, những chính trị với thể phát ngôn như những người theo lý thuyết cung cầu của Keynes nhưng bí quyết cư xử của họ lại giống mang các người theo chủ nghĩa trọng tiền, tức chú trọng tới chính sách tiền tệ do NHTW thực thi hơn là chính sách tài khóa để ứng phó có lạm phát và suy thoái.

Thế còn những ý tưởng khác thì sao? Đề nghị của ông là quân đội tình nguyện từng được cho là phi thực tại nhưng hiện quân đội Mỹ đã thực hiện chế độ tuyển quân tự nguyện. Đề xuất thay thế những chương trình chống nghèo đói bằng “thuế thu nhập âm” (tức phát tiền mặt cho người nghèo) đã trở nên hiện thực dưới dạng khấu trừ thuế thu nhập. Na ná, school voucher đang mang phổ biến tiến triển dù chậm chạp và ý tưởng sinh viên cần được quyền lựa chọn trường công đã giúp cho hệ thống giáo dục Mỹ khó khăn hơn.

Ý tưởng của Friedman còn được triển khai ở bên ngoài nước Mỹ. Ông đã có một thời gian ngắn khiến cố vấn cho cựu Tổng thống Chile Pinochet. 30 năm sau, chế độ Pinochet đã bị lật đổ nhưng chính những cải cách hướng về thị trường tự do được thực hành dưới thời Pinochet đã biến Chile thành ngôi sao kinh tế của khu vực Mỹ Latinh. Trong lúc đấy World Bank và IMF vẫn đang tiếp tục kêu gọi các nước ổn định hệ thống và thực hành canh tân thị trường. Ở châu Âu người ta nhắc nhiều tới việc những Chính phủ buộc phải cung cấp an sinh xã hội ưng chuẩn chính sách thuế và cung ứng tiền mặt thay vì kiểm soát thị trường quá chặt chẽ.

Cho tới tận hiện tại, tức hơn một thập kỷ sau lúc Friedman tắt thở, các nước vẫn duy trì nhiều quy tắc. Đa dạng ý tưởng ông đưa ra chưa được thực hiện. Nhưng không thể phủ nhận rằng huyền thoại do ông tạo phải sẽ trường tồn cùng năm tháng.

*School voucher theo đề xuất của Friedman là một chứng chỉ công nhận Chính phủ cấp cho mỗi học trò một số tiền nhất quyết, học trò tự mua trường và dùng số tiền đó để đóng học phí tổn, từ đó các trường phải cạnh tranh để thu hút số tiền ấy như cách các tổ chức cạnh tranh để lôi kéo khách hàng.

Milton Friedman (31 tháng 7 năm 1912 – 16 tháng 11 năm 2006) là 1 nhà kinh tế học đoạt giải Nobel người Mỹ. Là người ủng hộ chủ nghĩa tư bản tự do , ông đã với các đóng góp quan trọng trong những lĩnh vực kinh tế học vĩ mô , kinh tế học vi mô , lịch sử kinh tế và thống kê . Năm 1976, Friedman nhận Giải Nobel Kinh tế vì những đóng góp vào lĩnh vực phân tách sử dụng , lịch sử và lý thuyết tiền tệ cũng như vì công lao của ông trong việc chứng minh tính phức tạp của chính sách ổn định kinh tế vĩ mô .

Friedman chính là người đã lập nên môn phái kinh tế học vĩ mô siêu có tương tác – môn phái trọng tiền ( monetarism ). Tư tưởng chính trị của Friedman nhấn mạnh các thế mạnh của thị trường và các bất lợi lúc Quốc gia can thiệp vào nền kinh tế đã định hình quan điểm của những người theo môn phái thủ cựu và tự do ở Mỹ. Ý kiến của ông về chính sách tiền tệ, thuế khóa, tư nhân hóa và giảm bớt sự can thiệp của chính phủ đã mang liên quan to to tới chính sách của nhiều nước trên thế giới, đặc biệt thời kỳ chính quyền Ronald Reagan ở Mỹ và Margaret Thatcher ở Anh.

Theo Wikipedia

Với thể bạn quan tâm:

http://cafef.vn/milton-friedman-nha-kinh-te-hoc-co-tam-anh-huong-lon-nhat-the-ky-20-20170804161149719.chn

view more articles

About Article Author

write a comment

0 Comments

No Comments Yet!

You can be the one to start a conversation.

Add a Comment

Your data will be safe! Your e-mail address will not be published. Other data you enter will not be shared with any third party.
All * fields are required.